Psychologia komunikacji, kwadrat von Thuna

Niezależnie od tego, czy jesteś w pracy, spędzasz czas z ukochaną osobą czy wykonujesz zwykłe czynności codziennego życia, stale komunikujesz się z innymi ludźmi. Jak zapewne wiesz, nawet pozornie błahe konwersacje, mogą czasami rodzić nieporozumienia / problemy / kryć podstępne pułapki. Tak często jak nie jesteś w stanie zrozumieć tego co słyszysz od osoby, z którą rozmawiasz, tak samo nie potrafisz przekazać treści zgodnej ze swoimi intencjami. Z tego powodu rozmowa często przeradza się w konfrontację. Friedemann Schulz von Thun wyjaśnia, w jaki sposób psychologia komunikacji, może pomóc w osiągnięciu lepszych efektów w komunikacji interpersonalnej.

Kwadrat komunikacyjny von Thuna

Zgodnie z modelem von Thuna używamy jednocześnie czterech kanałów  komunikacji. Kiedy mówimy, przekazujemy cztery „wersje wiadomości”, a kiedy słuchamy, możemy usłyszeć komunikat w czterech różnych wymiarach.

kwadrat von thuna psychologia

Model opracowany przez Friedemanna Schulza von Thuna zakłada, że każdy komunikat posiada:
Zawartość rzeczową (Jakie są fakty i dane, które podaję / słyszę? Konkrety, treści)
Określenie relacji (W jaki sposób mówiący / słuchający się do mnie odnosi? Co myślę o tobie i naszej relacji, kim ty jesteś dla mnie, jak się do Ciebie odnoszę?)
Samo ujawnienie (Co ujawniamy o sobie? Co lubię, co mi się podoba, jaki jestem, co czuję, jak mi jest dzisiaj?)
Apel (Czego potrzebuje / chce od drugiej osoby? Do czego chcę Ciebie nakołnić, jakie mam życzenia, czego od Ciebie oczekuję?)

Zawartość rzeczowa wypowiedzi (fakty, dane, daty, itp.). Na pierwszy rzut oka wydaje się, że słuchanie tym „uchem” jest najlepszym rozwiązaniem, by prawidłowo zrozumieć wypowiedzi, które są do nas skierowane. Ale czy na pewno? Co się dzieje, kiedy nasłuchujesz jedynie faktów? Co czujesz, kiedy Twój rozmówca koncentruje się tylko na wiedzy, danych, faktach i rozwiązaniach?

Stosunek do odbiorcy (relacja z odbiorcą), pokazuje co myślimy o rozmówcy i jaka jest „jakość” wzajemnej relacji. To dość wrażliwe „ucho” zwłaszcza w bliskich relacjach.

Ujawnienie siebie (przekazanie informacji o sobie: motywacja, przekonania, wartości, emocje, itp., czyli pokazanie naszej osobowości i stosunku do rzeczywistości). Bywa, że w tym obszarze pojawia się krytycyzm, który w rzeczywistości może ujawniać naruszone np. wartości nadawcy. Komunikaty na tej płaszczyźnie odebranie osobiście przez odbiorcę mogą spowodować zerwanie relacji, gdy tymczasem nadawca chce zostać lepiej poznany i zrozumiany. Zastanówmy się: Po co w ten sposób komunikuje się nadawca? Co jest dla niego ważne? Co zyskuje odbiorca, kiedy słyszy wartości i przekonania nadawcy?

Apel (prośby, oczekiwania, instrukcje lub życzenia skierowane do odbiorcy). Zdarza się, że ludzie, którzy lubią słuchać tym „uchem” wychwytują tylko żądania i potrzeby wyrażane przez innych pod swoim adresem. Mogą się pojawić emocje związane z żądaniem drugiej osoby i chęć zerwania relacji. Jak zatem słuchać tym „uchem” próśb i oczekiwań innych wobec nas?

Ponieważ istnieją cztery rodzaje uszu, którymi możemy słuchać, oraz cztery usta (to właśnie Schulz von Thun nazywał wyjściową częścią komunikacji), którymi możemy mówić, potencjał powstania nieporozumienia może być bardzo wysoki.

Kwadrat komunikacyjny von Thuna przykład

Co się może wydarzyć, kiedy mąż zapyta żonę, która przygotowała obiad: „Co to jest TO ZIELONE w zupie?”

MĄŻ może chcieć zakomunikować
Usta faktów: w zupie jest coś zielonego.
Usta apelu: Powiedz mi, co to jest!
Usta relacji: Ufam, że wiesz, co to jest.
Usta ujawniania siebie: Nie lubię „zieleniny” w zupie.

ŻONA może usłyszeć
Ucho faktów: W zupie pływa coś zielonego.
Ucho apelu: Nie dodawaj mi zieleniny do zupy!
Ucho relacji: Nie docenia tego co robię dla niego.
Ucho ujawniania siebie: Mąż uważa, że źle gotuje.

Zdarza się, że żona która usłyszy komunikat uchem relacji odpowie: „Jeżeli nie chcesz, to nie musisz jeść! Sam sobie gotuj!” Co by się stało, gdyby żona usłyszała ten komunikat np. tylko „uchem” faktów?

Kwadrat komunikacyjny von Thuna w praktyce

Właśnie zapoznałeś się z modele kwadratu komunikacyjnego. Sprawdź co z niego zrozumiałeś wykonując poniższe ćwiczenie. Klasycznym przykładem kwadratu komunikacyjnego Schulza von Thuna jest pasażer, który mówi do kierowcy: „Jedź, masz zielone światło”. Jak myślisz, co może usłyszeć kierowca na poziomie:

Faktów…..

Relacji……

Ujawniania siebie…….

Apelu…………

Zastanów się i spróbuj odpowiedzieć zanim przejdziesz do czytania dalszej części.

kwadrat komunikacyjny von Thuna w

Czy wiesz co nadawca chce powiedzieć? Zapytaj „czy dobrze rozumiem?” zanim wysuniesz interpretację komunikatu.

Kierowca zrozumie coś innego w zależności od ucha, którym będzie chciał słuchać. Przykładowo:
Dzięki „uchu faktów”, otrzyma informacje, że światło jest zielone.
Może także zrozumieć komunikat jako polecenie „Jedź!” wybierając, ucho apelu.
Uchem relacji, może usłyszeć komunikat pomocy „Pasaże dba o komfort naszej podróży”.
„Pasażer spieszy się” przekazuje ucho ujawniania siebie.

Zastanów się jak komunikat „Jedź, masz zielone światło” mógłby być odebrany, gdy wypowiada go:

  1. Mąż do żony, wracający z przyjęcia na którym się pokłócili. 
  2. Klient do taksówkarza, którzy żartują od 15 minut wspólnej jazdy.
  3. Dziewczyna do chłopaka wracający z romantycznego wypadu za miasto.
  4. Krzysiek do kolegi z klasy, gdy oboje starają się nie spóźnić na lekcję.

Jak widzisz, każdy komunikat składa się z czterech warstw, przez co może być różnie rozumiany i interpretowany. Istnieje wiele modeli komunikacji, ten według mnie jest bardzo przejrzysty i pozwala szybko przetestować go w praktyce. Zachęcam cię do tego gorąco.

Zostaw w komentarzu informację czy ten artykuł był dla ciebie przydatny. Możesz go również ocenić, klikając w gwiazdki pod artykułem. Komentując, udostępniając (poniżej szybka opcja), “lajkując” doceniasz moją pracę i pomagasz dotrzeć temu artykułowi do większej liczby osób. DZIĘKUJĘ <3

Konsultacje z psychologiem online

Bez wychodzenia z domu

Psycholog Wojciech Klęk

Witaj! Na imię mam Wojtek, od 2014 roku przewodzę społeczności Świadomie Przez Życie i pomagam ludziom wprowadzać zmiany w życiu poprzez szkolenia oraz sesje indywidualne. W pomocy psychologicznej wspieram klientów w poszerzaniu samoświadomości, przepracowaniu trudnych emocji oraz wypracowaniu nowych, skutecznych metod radzenia sobie z problemami. Pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym, terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach oraz ACT. “Sama wiedza nie wystarczy, trzeba jeszcze umieć ją stosować” Kładę nacisk na praktykę, zależy mi by klienci po sesjach wdrażali wyniesioną wiedzę w swoim życiu. Doświadczali i kreowali go swoimi działaniami / brakiem działań, decyzjami / brakiem decyzji. W pracy coacha towarzyszę klientowi w procesie odkrywania jego mocnych stron, ustalaniu celów zgodnych z jego wartościami życiowymi oraz wdrożeniu skutecznych metod działania. Dzielę się swoją wiedzą oraz dostarczam narzędzia, które ułatwiają wprowadzenie pożądanej zmiany. Fascynuję się kulturą Japonii. Praktykuję ZEN – sztukę uważności oraz Kaizen – wprowadzanie zmian małymi krokami. Mieszkam w Krakowie.

KONSULTACJA