Skala Liebowitza (LSAS) – wynik i interpretacja

Ostatnia aktualizacja: 17 sierpnia 2026 roku

Skala Lęku Społecznego Liebowitza, nazywana w skrócie LSAS, służy do oceny nasilenia lęku i unikania w 24 sytuacjach społecznych. Pomaga przyjrzeć się temu, jak często obawa przed oceną innych wpływa na rozmowy, spotkania, wystąpienia oraz wykonywanie codziennych czynności w obecności innych osób.

Wynik skali może wskazać, że trudności wymagają dokładniejszego omówienia. Nie pozwala jednak samodzielnie rozpoznać fobii społecznej ani określić jej przyczyn. Diagnoza wymaga uwzględnienia czasu trwania objawów, ich wpływu na życie oraz innych trudności, które mogą dawać podobne objawy.

LSAS pomaga odpowiedzieć na pytanie, jak dużo lęku i unikania pojawiło się w ostatnim tygodniu. Nie odpowiada natomiast, skąd bierze się problem i czy dana osoba spełnia kryteria zaburzenia lęku społecznego.

Czym jest skala lęku społecznego Liebowitza?

Skala Liebowitza została opracowana jako narzędzie przeznaczone do oceny lęku społecznego przez klinicystę. Później powstała wersja samoopisowa, oznaczana jako LSAS-SR. Badania wykazały, że jej wyniki mogą być użyteczne w ocenie nasilenia lęku społecznego.

Kwestionariusz obejmuje 24 sytuacje. Jedenaście z nich dotyczy interakcji społecznych, takich jak rozmowa, spotkanie z innymi ludźmi czy wyrażanie odmiennego zdania. Trzynaście wiąże się z wykonywaniem określonych czynności w obecności innych osób – na przykład przemawianiem, jedzeniem, pisaniem lub korzystaniem z publicznej toalety.

Każdą sytuację ocenia się w dwóch wymiarach:

• lęk lub niepokój – jak silne napięcie wywołuje dana sytuacja,
• unikanie – jak często osoba rezygnuje z tej sytuacji lub stara się z niej wycofać.

To rozróżnienie jest ważne. Można doświadczać silnego lęku, ale mimo niego podejmować działanie. Można również deklarować umiarkowany lęk, a jednocześnie tak skutecznie organizować życie wokół unikania, że kontakt z trudnymi sytuacjami zdarza się bardzo rzadko.

Jak oblicza się wynik LSAS?

W wersji samoopisowej każdą z 24 sytuacji ocenia się dwukrotnie: najpierw pod względem lęku, a następnie unikania. Odpowiedzi powinny odnosić się przede wszystkim do ostatniego tygodnia.

Łącznie powstaje 48 ocen. Maksymalnie można uzyskać:

• 72 punkty w części dotyczącej lęku,
• 72 punkty w części dotyczącej unikania,
• 144 punkty w wyniku ogólnym.

Warto zachować również wyniki obu części. Taka sama suma punktów może bowiem opisywać różne problemy. U jednej osoby dominować będzie silny lęk, u innej przede wszystkim unikanie.

Jak interpretować wynik skali Liebowitza?

Wynik LSAS należy traktować jako informację przesiewową. Nie istnieje jedna liczba, która automatycznie potwierdza albo wyklucza fobię społeczną.

W badaniu dotyczącym wersji samoopisowej dwa wyniki okazały się szczególnie przydatne w odróżnianiu badanych grup:

W internecie można spotkać bardziej szczegółowe przedziały opisane jako lęk łagodny, umiarkowany, nasilony lub bardzo nasilony. Takie podziały nie powinny być przedstawiane jako diagnoza ani jako uniwersalne polskie normy.

Szczególnie mylące jest stwierdzenie, że wynik do 54 punktów oznacza „brak fobii społecznej”. Osoba z wynikiem niższym może doświadczać poważnego lęku przed wystąpieniami, rozmowami z przełożonym albo randkami, mimo że nie boi się wszystkich sytuacji uwzględnionych w skali.

Co może oznaczać wysoki wynik LSAS?

Wysoki wynik może wskazywać, że lęk przed oceną innych pojawia się w wielu obszarach i prowadzi do częstego unikania. Znaczenie wyniku zależy jednak od tego, które pozycje otrzymały najwięcej punktów.

Wysoki wynik lęku i niższy wynik unikania

Taki układ może dotyczyć osoby, która nadal chodzi do pracy, spotyka się z ludźmi i podejmuje trudne zadania, ale robi to kosztem bardzo silnego napięcia. Z zewnątrz może funkcjonować swobodnie, podczas gdy wewnętrznie stale kontroluje swoje zachowanie i obawia się kompromitacji.

Niższy wynik lęku i wysoki wynik unikania

Jeżeli ktoś od dawna rezygnuje z wystąpień, spotkań, randek albo rozmów telefonicznych, może rzadko doświadczać pełnego nasilenia lęku. Nie oznacza to jednak, że problem zniknął. To unikanie może utrzymywać poczucie zagrożenia i ograniczać życie.

Wysokie wyniki w pojedynczych sytuacjach

Czasami trudność dotyczy głównie wystąpień publicznych, jedzenia przy innych osobach, korzystania z toalety publicznej albo rozmowy z osobą posiadającą autorytet. Wynik ogólny może wtedy pozostać stosunkowo niski, mimo że konkretna trudność poważnie wpływa na pracę lub relacje.

Dlaczego unikanie podtrzymuje lęk społeczny?

Unikanie przynosi szybką ulgę. Odwołanie spotkania, wyłączenie kamery lub niewyrażenie własnego zdania zmniejsza napięcie w danym momencie. Jednocześnie nie pozwala sprawdzić, czy przewidywana kompromitacja rzeczywiście by nastąpiła i czy można poradzić sobie z reakcją innych.

Podobnie działają zachowania zabezpieczające. Może to być wielokrotne przygotowywanie wypowiedzi, unikanie kontaktu wzrokowego, mówienie bardzo cicho, zasłanianie twarzy, pozostawanie na obrzeżu grupy albo dokładne analizowanie każdej rozmowy po jej zakończeniu.

Więcej o tym mechanizmie przeczytasz w materiale opisującym model poznawczy lęku społecznego Clarka i Wellsa.

Lęk społeczny czy nieśmiałość?

Nieśmiałość jest cechą lub sposobem reagowania, który sam w sobie nie musi oznaczać zaburzenia. Osoba nieśmiała może odczuwać napięcie w nowych sytuacjach, ale nadal realizować ważne cele i stopniowo oswajać się z ludźmi.

W przypadku lęku społecznego obawa przed krytyką, odrzuceniem lub kompromitacją jest zwykle silniejsza i bardziej uporczywa. Prowadzi do znacznego cierpienia, unikania albo funkcjonowania kosztem ogromnego napięcia.

Dokładniejsze porównanie znajdziesz w artykule fobia społeczna a nieśmiałość – najważniejsze różnice.

Czy wynik LSAS wystarcza do rozpoznania fobii społecznej?

Nie. Wynik powinien zostać zestawiony z rozmową dotyczącą początku i czasu trwania trudności, sytuacji wywołujących lęk, stosowanych sposobów unikania oraz wpływu problemu na pracę, naukę, relacje i odpoczynek.

Podobne zachowania mogą pojawiać się między innymi w depresji, agorafobii, zaburzeniu stresowym pourazowym, zaburzeniu dysmorficznym ciała, spektrum autyzmu lub osobowości unikającej. Możliwe jest również współwystępowanie kilku trudności.

Skala nie ocenia szczegółowo wszystkich objawów fizycznych, przekonań dotyczących oceny ani powodów unikania. Dlatego nie powinna zastępować szerszej oceny psychologicznej lub psychiatrycznej.

Czy skalę Liebowitza można wykorzystywać ponownie?

LSAS odnosi się przede wszystkim do ostatniego tygodnia, dlatego bywa wykorzystywana do obserwowania zmian w czasie. Porównywanie wyników ma sens wtedy, gdy za każdym razem używa się tej samej, prawidłowej wersji skali i zachowuje podobny sposób udzielania odpowiedzi.

Pojedyncza zmiana wyniku nie musi jeszcze oznaczać trwałej poprawy albo pogorszenia. Na odpowiedzi mogą wpływać wydarzenia danego tygodnia, liczba kontaktów społecznych, choroba, urlop czy czasowe ograniczenie aktywności.

Jak wygląda pomoc w przypadku lęku społecznego?

Praca nad lękiem społecznym może obejmować rozpoznawanie automatycznych przewidywań, ograniczanie zachowań zabezpieczających, kierowanie uwagi na zewnątrz oraz stopniowe eksperymenty w sytuacjach społecznych. Ważne jest nie tylko zmniejszenie odczuwanego lęku, lecz także odzyskiwanie możliwości podejmowania ważnych działań mimo napięcia.

Jednym z podejść wykorzystywanych w pracy z lękiem społecznym jest terapia poznawczo-behawioralna. Więcej o jej podstawach przeczytasz w artykule terapia poznawczo-behawioralna zaburzeń lękowych.

Kiedy warto rozważyć konsultację?

Rozmowa ze specjalistą może być pomocna zwłaszcza wtedy, gdy:

• lęk przed oceną ogranicza pracę, naukę, relacje lub możliwość załatwiania codziennych spraw,
• regularnie rezygnujesz ze spotkań, rozmów, wystąpień lub nowych możliwości,
• przed sytuacjami społecznymi sięgasz po alkohol, leki albo inne środki pomagające zmniejszyć napięcie,
• po rozmowach długo analizujesz swoje zachowanie i szukasz oznak kompromitacji,
• trudności utrzymują się przez wiele miesięcy lub stopniowo obejmują kolejne obszary życia.

Najważniejsze informacje o skali LSAS

• Skala Liebowitza obejmuje 24 sytuacje społeczne.
• Każdą sytuację ocenia się pod względem lęku oraz unikania.
• Łączny wynik mieści się w przedziale od 0 do 144 punktów.
• Wartości 30 i 60 były badanymi punktami przesiewowymi, a nie samodzielną diagnozą.
• Znaczenie wyniku zależy również od konkretnych sytuacji, czasu trwania trudności oraz ich wpływu na codzienne życie.

Bibliografia

1. Rytwinski N.K. i wsp., Screening for social anxiety disorder with the self-report version of the Liebowitz Social Anxiety Scale, Depression and Anxiety, 2009.
2. Fresco D.M. i wsp., The Liebowitz Social Anxiety Scale: a comparison of the psychometric properties of self-report and clinician-administered formats, Psychological Medicine, 2001.
3. Baker S.L. i wsp., The Liebowitz Social Anxiety Scale as a self-report instrument: a preliminary psychometric analysis, Behaviour Research and Therapy, 2002.
4. Heimberg R.G. i wsp., Psychometric properties of the Liebowitz Social Anxiety Scale, Psychological Medicine, 1999.
5. Mapi Research Trust, Liebowitz Social Anxiety Scale – ePROVIDE.